asmaul-husna

waqtiga-salaada1-300x2251

google
Mohamed_Abdullahi_Farmajo_(cropped)

mawliidka-nabiga-csw2

Home » somali news »

axkaamta gudashada xajka

axklamta xajjkaRisaaladaan waxaan ugu tala galay inaan hadlo axkaamta xajka iyo cimrada sida arkaanta waa jibaadka sunooyinka iyo wixii ka xaaraam ah xaajiga inta uu xarman yahay risaaladaan waxaan ugu talagalay xujeeyda soomaalida inay kafaa’iideestaan maadaama aan soomaali ku qoray risaaladaan waxaan u qoray alla dartii iyo inaa ku moodo maalin aysan dadka anfaceynin maal iyo wiilal.

XAJKA LUQA AHAAN waxaa layiraa qasad. Sharci ahaana waxaa layiraahdaa in baytka illaah cibaado loola qasdo xajka waxa uu kamid yahay tiirarka Islaamka xajka waxaa la waajibiyay sanadka 6aad ee hijriyada xajka qofka Islaamka ah cimrigiisa hal mar ayuu ku waajibaa maxaa yeelay Rasuulka (c.s.w.) hal mar ayuu xajiyay markii lafaral yeelay xajka kadib waxuuna xajiyay sanadkii 10aad ee hijriyada waxayna aheyd xajatu wadaac laakiin inta’aan lafaral yeelin xajka oo ahayd hijriyada kahor laba mar ayuu xajiyay  wuxuuna cimreestay afar mar. Xajka waxa uu leeyahay axkaamul khamsa oo mar wuxuu noqdaa farlu-ceyn sida xajka kowaad ee qofka lagu leeyahay. haduu shuruuda   buuxiyo marna wuxuu noqdaa farlu-kifaayo sida inay sanad walba muslimiinta qaar kamid ah xajiyaan si ay kacbada cibaado ugu nooleeyaan. marna wuxuu noqdaa suno sida xajka caruurta iyo adoomada marna wuxuu noqdaa xaaraam sida marka la hubsado in dhibaato ka imaanayso safarka xajka marna wuxuu noqdaa karaaho sida marka laga shakiyo in dhibaato ka imaanayso safarka xajka.

SHURUUDAHA XAJKU WAA TODDOBO

Islaanimo, Qaangaar, Caqli, Xornimo, Sahay, Gaadiid iyo Wadadu  inay aamin tahay socodkuna suura galaayo oo loola jeedo in marka hantidu ku soo gashay laga gaari karo u diyaar garowga xajka sida inaad goosato Baasaboor oo aad fiisana hesho. XAJKA waxaa kaloo loo shardiyaa awood. Awoodaas oo loo kala qaadayo labo. Awood dhaqaale iyo Awood xoog ah. Qofka awooda dhaqaale leh laakiin aan awooda xoog lahayn waxaa ku waajiba inuu kireesto qof usoo xajiyo asagoo gurigiisa jooga waxaana u dalii ah xadiiska Buqaari warinaayo oo ahaa in haweenay utimid Rasuulka (s.c.w) ayna ku tiri Rasuulka faralka alla adoomadiisa ku faral yeelay wuxuu haleelay Aabahay oo duq ah daabadna kuma sugnaankaro ee maka xajiyaa Rasuulkuna wuxuu yiri nacam. Qofka awooda dhaqaale iyo awooda xooga isku leh asiga ayay waajib ku tahay inuu soo xajiyo. Haweenka waxaa loo shardiyaa inuu la socdo qof muxrim ah ama ninkeeda sida ku cad xadiiska Rasuulka waxaa kaloo loo baahanyahay in qofka xajinaayo uu ka xajiyo maal xalaal ah waxaa kale oo loo baahanyahay in qofka xajka aadayo uu dardaaram qoro uu kaga hadlaayo waxa lagu leeyahay iyo waxa uu dadka ku leeyahay waxaa kaloo loo baahan yahay in ay dadka is cafiyaan. Qofka waalidkiis uu kaga dhintay hanti. hantidaasoo waalidku uu san wali ka xajin waxaa ku waajib ah qofkaas inuu uga xajiyo hantidaas waalidka ileen deenka allaha ayaa ku xaqnimo badan in lagudee.

ARKAANTA XAJKA

ARKAANTA XAJKU WAA AFAR

RUGNIGA koowaad waa xarmashada

Xarmasho (xirasho) macal niyo ah, waxaana suno ah inuu marka horo qubaysto xirtana dharka cad-cad kadina laba ragco oo suno ah uu dukado kadina xirto xajka haduu soomaaliya ka tago wuxuu ka soo xarmanayaa YALAMLAM laakiin hadii uu madiino ka imaanayo sida marka uu xajka ka hormariyo siyaarada Rasuulka (c.s.w.) wuxuu ka xarmanayaa DUL-XULEYFA xajka waxaa loo xajiyaa saddax nooc. Ifraad, Tamatuc, Qiraan sadaxdaan midka aad ka xajinayso ayaad ku dhawaaqee ilayn Rasuulku wuu ku dhawaaqayee hadii aad xajinayso Ifraad waxaa leedahay naweeytul xaja, hadii aad xajinayso Tamatuc waxaa leedahay naweeytul xaja wal cumrata, hadii aad xajinayso Qiraan waxaa leedahay naweeytul xaja wal cumrata

TAMATUC waxaa layiraahdaa in la hormariyo cimrada inta aan lagaarin maalinta sideedaad oo aad xajka gali lahayd kadina markaad dhameysato cimrada oo dharka ixraamka iska dhigto ood raaxeesato markaas kadib aad xaj xarmato waxaana heshay markaas xaj iyo cimro waxaana lagaa rabaa dhiig inaad bixiso maalinka tobanaad hadii aadan heli Karina toban maalmood aad soonto sadax maalmood waxaad ku soomee xajka todobana markii aad gurigaaga timaado ayaad soomee sida ku cad aada 196 ee ratul baqara laakiin ma banana inaad jidka ku soo soonto waxaana fiican inaad soonka billowdo lixda carafo si aad maalinta sagaalaad u afurnaato ileen xaajiga carafada soon looma suneeyee.

IFRAAD ifraadku waa kaliyeen xajka lakali yeelo kadibna marka uu xajka dhameysto uu soo cimreysto

QIRAAN qiraanku waa in la xiriirsho xajka iyo cimrada waana inuu halmar labadaba isku xiriirsho uuna halmar layimaado acmaashooda qofkii Qiraan xajinayo waxaa lagarabaa dhiig ama soon oo ah sida aan aan ku soo sheegnay tamatuca laakii dadka degan xaramka dhiig iyo soon lagama rabo sida ku cada aayada 196 ee suuratul baqara kadib markuu xajka xirto waxa uu dhahayaa labayka laahuma labayk labayka laashariika laka labayk inal xamda wanicmata laka wal mulku laa shariika laka kadibna wuxuu aadayaa maalinka sideedaad oo loo yaqaano yowmu-tarwiya oo ah maalinta biyo dhaamiska waxaana loogu bixiyay xujeyda oo biyaha xajka ayku isticmaalayaan dhaansan jiray

RUGNIGA LABAAD WAA WUQUUFUL CARAFA

Carafa kuligeed waa mowqif oo meeshaad doonta ayaa ka istaagi kartaa waana maalinta sagaalaad.

RUGNIGA SADAXAAD WAA SACYIGA

Waa inuu ordo xaajigu todobo mar  inta u dhaxeyso safa iyo marwo wuxuu ka bilaabayaa safo wuxuuna ku dhameynayaa marwo markuu safo katago uuna tago marwo hal mar ayuun xisaabsanayaa markuu ka soo noqdo marwo uuna yimaado safo iyada markale ayuu ka xisaabsanayaa laakiin dawaafka waxaa la xisaabiyaa markasto oo aad timaado calaamada madow taasoo dhulka ku calaameesan oo ku aadan xajarul-aswadka oo xaga tirada waxaa sahlan sacyiga

RUGNIGA AFARAAD

Rugniga afraad waa dhawaaful ifaadha ama dhawaaful rugni. Dhawaafyadu waa sadax dhawaaful rugni oo ah rugni  lana sameeyo tobonaadka dhawaaful quduum oo ah suno oo la sameeyo marka aad xajka soo galeysid maalinta sideedaad iyo dhawaaful wadaac oo ah waajib una danbeeyo acmaasha xajka laqabanaayo.

ARKAANTA CIMRADU WAA AFAR

  1. xarmasho macal niyo ah soomaalidu waxay ka soo xarmanee YALAMLAM

  2. dhawaaf

  3. sacyi

  4. xiirasho ama gaabsasho

WAA JIBAADKA XAJKA WAA AFAR

  1. in lagasoo xarmado miiqaatka. Miiqaatka soomaalidanu waa yalamlam. Miiqaatku wuxuu u kala baxaa labo. Miiqaat zamaani ah iyo miiqaat makaani ah miiqaatka zamaaniga ah ee xajka  waa bilaha sonfur, sidataal iyo tobanka hore ee bisha carafo laakiin cimrada sanadka oo dhan waa la cimraysankaraa. Miiqaatka makaaniga ah qofka dagan Mako waxa uu kaxarmanayaa Mako lafteeda laakiin qofkii aan Mako daganeen  hadii kayimaado Madiino wuxuu xarmanayaa DUL-XULEEFA qofkii yamiyaada Masar, Magrib (marooko) iyo Shaam waxay kaxarmanee JUXFA qofka kayimaada Yaman iyo Soomaaliya wuxuu ka xarmanayaa YALAMLAM qofka ka yimaada Najdil-xijaaz iyo Najdul-yaman wuxuu ka xarmanaa QARNAN qofka kaymaada Bari wuxuu ka xarmanaa DAATU-CIRQIN

  2. waa jibka labaad waa gamashada buuraha maalinta tobonaad waxaad ganaysaa buurta kuugu sokeyso marka aad ka timaado muzdalafa waxaana la yiraahdaa KUBRAA ayada kaligeed ayaad maalinkaas gamee todobo dhagax ayaadna ku gamee maal-maha kalane sadaxda buurba waad gamee oo kala ah KUBRAA, WUSDHAA, JAMRATUL-CAQABAA laakiin maalin koowaad waxaa gamida bilaabi kartaa laga bilaabo habeenka tobonaad kala barkiisa lakiin maal-maha kale tuurista waxay bilaabanee lix saac maalinimo.

Xusuus. Qofkii rabo inuu qof aan awoodin tuurista inuu u gamo buuraha waxaa shardi ah inuu marka hore naftiisa ka gamo.

3.   xiirashada ama gaabsashada Raga waxaa u fadlibadan xiirashada Haweenkuse markasto way gaabsanayaan.

  1. DHAWAAFUL-WADAAC waana in xaajiga dhawaafo kacbada markuu dhameesto howlaha xajka laakiin lagama rabo sacyi

xusuus:

FARQIGA U DHAXEEYO RUGNIGA IYO WAAJIBKA

Rugni hadii aad ka tagto  xajka ama cimradu ma’arnsaxayaan ilaa aad kala timaadid rugnigaas laakiin waajib hadii aad ka tagto waxaa kugu waa jib ah dhiig ama soon, SUNO hadii aad ka tagto waxba lagaama rabo

SUNOOYINKA XAJKA WAA LIX

1)   Ifraad oo ah in lakali yeelo xajka. 2) Talbiyo oo ah labayka lahuma labayka. 3) dhawaaful Quduum. 4) in la hoydo Muzdalafa. 5) ) In lahoydo Muno. 6) In laba ragco lagudukado Maqaamu-ibraahiimka.

WAXYAALAHA IXRAAMKA DARTIISA XAARAAMKU AH WAA TOBAN

  1. in-ninku xirto dhar ay tolmo gashay. Laakiin haweenku way xiran karaan

  2. in-ninku madaxa uu daboolo iyo in haweenku wajiga ay daboolaan

  3. in-tinta lashaleeyo

  4. in-tinta laxiiro aydoon waqtigeedi lagaarin

  5. in-cijiyaha lajaro aydoon waqtigeeda lagaarin

  6. barafuun aydoon waqtigeeda lagaarin

  7. in-ugaar ladilo aydoon waqtigeeda lagaarin

  8. in-naag lanikaaxsho

  9. in-haweentiisa uu utago

10.inuu taa-taabto haweentiisa si shahwo ah

intaa wax kamid ah haduu sameeyo xaajigu waxaa ku waa jibaayo fidyo oo ah inuu dhiig baxsho haduusan awoodinna uu soomo laakiin haweenta oo loo tago xajka ayaaa ku burayo waxaana ku waajib noqeyso inuu sii wado xajki asigoo buray iyo sanadka inuu soo xajiyo

soomaaliya waa kuu jeedaa

waad ku mahad santahay booqashada webka ilays.com //<:. <>Thank you for taking your time our website/ilays.com
lagala soo xiriira// ilaysnews@gmail.com

Arligaa la kala boobayaa, nin u itaalroone, Waa dal la kala iibsaday oon, nala ogeysiine Waa dal akhyaartii lahayd iib kudoon tahaye, Waa dal ninkaad aamintaa, kuu abees yahaye Bookmark and Share

to me :